Anne Ve Bebek Anestezi Nedir? Nasıl Uygulanır?

Hamilelik sürecinde anne adayının vücudunda meydana gelen hormonal değişimler, ağız ve diş sağlığını doğrudan etkiler. Artan östrojen ve progesteron seviyeleri; diş eti hassasiyeti, kanama, gebelik gingivitisi ve çürük riskinde artışa neden olabilir. Bunun yanı sıra beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikler ve gebelik diyabeti gibi durumlar da ağız hijyenine her zamankinden daha fazla özen gösterilmesini gerektirir. Kadın doğum uzmanının bilgisi ve onayı dahilinde, aciliyet taşıyan diş tedavileri gebelik döneminde güvenle uygulanabilir. Ancak anne adaylarının en sık endişe duyduğu konuların başında dental anestezi ve röntgen uygulamaları gelir. Adana’da hizmet veren Diş Hekimi Emin Serhat Arıkan, hamilelik sürecinde dental anestezi, diş röntgeni ve ağrı kesici kullanımına ilişkin merak edilenleri anlattı.

Anne ve Bebek Sağlığı Açısından Dental Anestezi Nedir?

Dental anestezi, diş tedavileri sırasında ağrıyı ortadan kaldırmak veya azaltmak amacıyla uygulanan uyuşturma yöntemlerini ifade eder. Anne ve bebek sağlığı açısından değerlendirildiğinde dental anestezi; hamilelik döneminde gerekli görülen diş tedavilerinin, hem anne adayının konforu hem de bebeğin güvenliği gözetilerek, uygun doz, doğru anestezik madde ve uzman hekim kontrolü altında gerçekleştirilmesini tanımlar. Bu süreçte kullanılan anestezi yöntemleri, anne ve fetüs üzerinde olumsuz etki oluşturmayacak şekilde seçilir ve kadın doğum uzmanı ile koordinasyon içinde planlanır.

Hamilelikte Dental Anestezi Güvenli midir?

Diş tedavilerinde kullanılan lokal anestezik maddelerin, önerilen dozlarda uygulandığında anne ve bebek sağlığı açısından zararlı olduğuna dair bilimsel bir bulgu bulunmamaktadır. Kullanılan lokal anestezikler, gebelikte güvenli kabul edilen ilaçlar arasında yer alır.

• Lokal anestezikler sınırlı miktarda kullanılır ve sistemik dolaşıma çok düşük düzeyde geçer.
• Bebeğe doğrudan geçerek olumsuz etki oluşturması söz konusu değildir.
• Gerektiğinde, annenin ağrı ve stres yaşamasını önlemek amacıyla doz hekim kontrolünde artırılabilir.

Unutulmamalıdır ki ağrılı ve stresli bir tedavi süreci, anne adayında hormon dalgalanmalarına yol açarak dolaylı yoldan daha fazla risk oluşturabilir.

 Hamilelikte Diş Tedavisi Hangi Dönemde Yapılmalıdır?

• 1. Trimesterde (1–13. hafta), mümkünse yalnızca acil müdahaleler yapılmalıdır. (Acil durumlar– şiddetli ağrı, enfeksiyon, apse– dışında tedaviler genellikle ertelenir. Röntgen ve uzun süreli işlemler mümkünse yapılmaz.)
• 2. Trimester (14-27. hafta), planlı diş tedavileri için en uygun dönemdir. (Dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi gibi işlemler güvenle yapılabilir. Lokal anestezi kullanılabilir. Gerekli durumlarda röntgen, koruyucu önlemlerle çekilebilir. Planlı tedaviler için en ideal süreçtir.)
• 3. Trimesterde (28-40. hafta), uzun süreli işlemler anne için konforsuz olabilir. (Kısa süreli ve acil tedaviler yapılabilir. Uzun ve yorucu işlemler önerilmez. Tedavi sırasında anne yarı oturur pozisyonda olmalıdır.)

 Hamilelik Döneminde Antibiyotik ve Ağrı Kesici Kullanılır Mı?

Diş enfeksiyonlarının kontrol altına alınması amacıyla, bazı durumlarda antibiyotik kullanımına ihtiyaç duyulabilir.

• Gebelik döneminde, anne ve bebek sağlığı açısından güvenli kabul edilen antibiyotik grupları, hekim tarafından gerekli görüldüğünde kontrollü şekilde reçete edilebilir.
• Buna karşın, gebelik sürecinde kullanılması sakıncalı olan bazı antibiyotik grupları bulunmaktadır. Bu tür ilaçların kullanımı, bebeğin diş ve kemik gelişimini olumsuz etkileyebileceği için kesinlikle tercih edilmemelidir.
• Ağrı kesici kullanımında ise daha dikkatli olunması gerekir. Gebelikte, bazı ağrı kesiciler güvenli kabul edilirken, bazıları özellikle gebeliğin ileri dönemlerinde risk oluşturabilir. Bu nedenle ağrı kesici seçimi, dozajı ve kullanım süresi mutlaka hekim kontrolünde belirlenmelidir.
• Anne adayının kendi başına ilaç kullanması önerilmez. Gebelikte kullanılan tüm antibiyotik ve ağrı kesiciler, diş hekimi ve kadın doğum uzmanının ortak değerlendirmesi ve onayı doğrultusunda kullanılmalıdır.

Hamilelik Sürecinde Diş Röntgeni Güvenli midir?

Hamilelikte diş röntgeni, zorunlu ve acil durumlar dışında önerilmez. Ancak tedavinin ertelenemediği durumlarda, kadın doğum uzmanının bilgisi dâhilinde ve kurşun önlük ile tiroit koruyucu kullanılarak çekilen diş röntgenleri, bebeğe zarar verecek düzeyde radyasyon içermez. Özellikle ilk trimester (ilk 3 ay) mümkün olduğunca röntgenden kaçınılması gereken dönemdir. Tedavinin ertelenebildiği durumlarda ise röntgen çekimi doğum sonrasına bırakılmalıdır.

Gebelikte Diş Tedavilerinde Lokal Anestezi Uygulanır mı?

Gebelik döneminde gerekli görülen diş tedavileri ve bu tedavilerde uygulanan lokal anestezi, uzman hekim kontrolünde güvenli bir şekilde gerçekleştirilebilir. Tedavinin ertelenmesi, ilerleyen dönemlerde daha ciddi enfeksiyonlara ve anne–bebek sağlığı açısından daha büyük risklere yol açabilir. Bu nedenle anne adaylarının, ağız ve diş sağlığı kontrollerini ihmal etmemesi ve diş hekimi ile kadın doğum uzmanı arasındaki koordinasyonun sağlanması büyük önem taşır.